Họ tên tác giả: Thèn Mai Huyền
Đơn vị công tác: Ban Xây dựng Đảng xã Quảng Nguyên
Sđt: 0833393129
Thể loại: Báo điện tử
ĐỂ NGHỊ QUYẾT GẦN DÂN HƠN - ĐỔI MỚI PHƯƠNG THỨC LÃNH ĐẠO TỪ MỘT CHI BỘ VÙNG CAO
Ở cơ sở, nghị quyết không đi vào cuộc sống bằng những điều lớn lao mà được bắt đầu từ những việc rất cụ thể gắn với từng vấn đề của người dân. Tại Chi bộ thôn Quảng Hạ, xã Quảng Nguyên, đổi mới phương thức lãnh đạo được thể hiện từ cách tổ chức sinh hoạt, nắm bắt tâm tư đảng viên, nhân dân đến việc kịp thời đưa những vấn đề phát sinh ở địa bàn ra bàn bạc, tìm cách tháo gỡ. Công nghệ trở thành một phương tiện để kết nối nhưng sự gần dân, sát việc mới là nền tảng để tạo đồng thuận. Từ những đổi mới ấy, nghị quyết của chi bộ đang dần được chuyển hóa thành những việc làm cụ thể, thành sự đồng lòng và những chuyển biến hiện hữu trong đời sống nhân dân.
KỲ 1: BÀN VIỆC DÂN CẦN
Ở những chi bộ thôn vùng cao, chuyện một con chó thả rông, một con gia súc chết chưa được xử lý, việc tiêm phòng cho đàn vật nuôi hay những vấn đề về an ninh, trật tự… thoạt nghe đều là những việc nhỏ nhưng đó lại chính là những điều người dân gặp hằng ngày và cũng là cách để nhìn nhận một tổ chức đảng ở cơ sở có thực sự đi vào đời sống nhân dân hay không.
Tại buổi sinh hoạt Chi bộ thôn Quảng Hạ, dưới sự chủ trì của đồng chí Bí thư Chi bộ Hoàng Văn Xuân, những câu chuyện tưởng chừng vụn vặt ấy lần lượt được đưa ra trao đổi. Có việc đã tồn tại từ lâu, có việc mới phát sinh nhưng điểm chung là đều liên quan trực tiếp đến đời sống và sự bình yên của khu dân cư. Chó thả rông được nhắc đến từ câu chuyện an toàn cho người đi đường, vệ sinh môi trường và trách nhiệm của từng hộ gia đình; việc xử lý gia súc chết đặt ra yêu cầu về phòng ngừa dịch bệnh; công tác tiêm phòng cho đàn vật nuôi không chỉ là chuyện chuyên môn mà còn đòi hỏi sự phối hợp, ý thức chấp hành của người dân; những vấn đề về an ninh, quốc phòng được trao đổi để thống nhất cách tuyên truyền, vận động và nắm tình hình địa bàn.
Đồng chí Bí thư chi bộ Hoàng Văn Xuân chủ trì buổi sinh hoạt thường kỳ tại Chi bộ thôn Quảng Hạ
Những chuyện rất đời thường ấy đặt ra một câu hỏi không hề nhỏ: Chi bộ sẽ gần dân bằng cách nào nếu những điều người dân đang quan tâm lại không được đưa lên bàn nghị sự?. Và với Quảng Hạ, câu trả lời bắt đầu từ chính việc đổi mới trong sinh hoạt chi bộ.
Từ “họp để triển khai” đến “họp để bàn việc”
Trước đây, cũng như ở nhiều cơ sở, sinh hoạt chi bộ Quảng Hạ thường thiên về triển khai nhiệm vụ, thông tin tình hình, đánh giá công việc. Đảng viên tham gia đầy đủ nhưng việc trao đổi, tranh luận về những vấn đề cụ thể trên địa bàn chưa phải lúc nào cũng sôi nổi. Có những điều đảng viên biết, người dân phản ánh, thực tế đã đặt ra nhưng chưa được đưa vào cuộc họp một cách đầy đủ.
Từ thực tế ấy, đồng chí Bí thư Chi bộ Hoàng Văn Xuân nhận ra rằng: một buổi sinh hoạt muốn có chất lượng thì không thể chỉ dừng ở việc thông báo và nghe báo cáo. Quan trọng hơn là phải xác định được việc gì đang cần giải quyết, ai có thể tham gia và sau cuộc họp, vấn đề ấy sẽ được xử lý như thế nào. Cách sinh hoạt vì thế cũng dần thay đổi, thay vì đặt câu hỏi chung chung “có ý kiến gì không”, đồng chí Xuân chủ động gợi mở từ những vấn đề cụ thể: Người dân đang phản ánh điều gì? Việc nào còn vướng? Nguyên nhân ở đâu? Chi bộ có thể làm gì? Ai cần vào cuộc? Cách vận động nào phù hợp với đặc điểm của thôn?
Đảng viên Chi bộ thôn Quảng Hạ thẳng thắn phát biểu đưa ra những vấn đề phát sinh tại khu dân cư
Và khi câu chuyện được đặt đúng chỗ, những đảng viên dự họp cũng có thêm lý do để lên tiếng. Người nắm tình hình ở khu dân cư phản ánh điều mình thấy; người có kinh nghiệm đề xuất cách tháo gỡ; những người tham gia công tác mặt trận, đoàn thể bổ sung cách tuyên truyền, vận động. Mỗi người một góc nhìn, nhưng cuối cùng đều hướng tới việc tìm một cách làm khả thi nhất.
Chị Hoàng Thị Thu Phương (đảng viên trẻ tích cực của Chi bộ Quảng Hạ) cho rằng khi nội dung sinh hoạt gắn với những vấn đề đang diễn ra trong thôn, ý kiến của mỗi đảng viên sẽ trở nên thiết thực hơn. Đó có thể là một việc người dân đang băn khoăn, một vấn đề cần vận động hay một công việc cần thêm người phối hợp. Từ chỗ “phát biểu cho đủ phần”, đảng viên có thêm động lực để suy nghĩ và cùng chịu trách nhiệm với việc chung.
Đổi mới sinh hoạt chi bộ vì thế không nằm ở việc cuộc họp có nhiều ý kiến hơn bao nhiêu mà ở chỗ những ý kiến ấy có giúp giải quyết được việc đang đặt ra hay không. Một vấn đề cần tuyên truyền thì phải xác định người thực hiện. Việc cần vận động thì phải có người đứng ra. Nội dung cần phối hợp thì phải rõ lực lượng, rõ trách nhiệm. Khi đã thống nhất, công việc không kết thúc cùng biên bản cuộc họp mà phải tiếp tục được theo dõi đến khi có kết quả. Đó cũng là lúc nghị quyết không còn là điểm dừng của một cuộc họp, mà trở thành khâu mở đầu cho hành động.
Khi “việc dân cần” trở thành việc chung
Câu chuyện làm đường ở Xóm 6, thôn Quảng Hạ là minh chứng rõ nét nhất. Tuyến đường đất qua xóm là tuyến đường chính đi lại của bà con nhưng mỗi khi mưa xuống tuyến đường ấy lại trở thành nỗi sợ không hề nhỏ. Đường trơn trượt, lầy lội, rất dễ gây tại nạn nhất là với người già, trẻ nhỏ và những gia đình phải thường xuyên vận chuyển nông sản qua tuyến đường này.
Một con đường bê tông vì thế không phải là mong muốn xa xôi mà là nhu cầu rất cụ thể của người dân trong xóm. Nắm được nguyện vọng ấy, việc làm đường đã được đưa ra bàn bạc ngay trong buổi sinh hoạt chi bộ của thôn. Nhưng khi vấn đề ấy được bàn bạc thông qua thì một bài toán khác lại xuất hiện: lấy đâu ra nguồn lực và làm thế nào để người dân cùng tham gia?
Ở cơ sở, một chủ trương đúng chưa đủ để tạo nên một công trình. Muốn biến mong muốn thành hiện thực, cần sự đồng thuận. Người dân phải hiểu vì sao cần làm, tuyến đường phục vụ cuộc sống của chính mình như thế nào và mỗi gia đình có thể góp sức ra sao. Để giải quyết vấn đề đó, chi bộ cùng đội ngũ đảng viên và các lực lượng ở cơ sở không chọn cách áp đặt mà kiên trì tuyên truyền, giải thích, bàn bạc để người dân cùng thống nhất để bà con nhìn thấy lợi ích thiết thực của công trình, chủ động góp công, góp sức.
Không khí hân hoan, hồ hởi của bà con Xóm 6, thôn Quảng Hạ khi cùng nhau chung tay đóng góp ngày công làm đường bê tông
Kết quả, 22 hộ dân trong xóm đã đóng góp 2,5 tấn xi măng, 44 ngày công, hoàn thành 140m đường bê tông.
140m đường không phải là một con số lớn nhưng đối với bà con Xóm 6, đó là 140m đường được tạo nên từ sự chung sức của 22 gia đình; là 2,5 tấn xi măng được đổi bằng sự đồng lòng; là những ngày công được góp lại từ tinh thần trách nhiệm với cộng đồng.
Đáng nói hơn cả là cách công việc ấy được bắt đầu. Từ nhu cầu của người dân, chi bộ đưa ra bàn bạc; từ bàn bạc, đi đến thống nhất cách làm; từ thống nhất cách làm, đảng viên đi đầu tuyên truyền, vận động tạo sự đồng thuận, khơi dậy nguồn lực trong nhân dân. Chi bộ không làm thay người dân. Vai trò của tổ chức đảng là nhận diện đúng vấn đề, định hướng cách giải quyết, phát huy trách nhiệm của đảng viên và tập hợp sức dân để cùng thực hiện.
Con đường ở Xóm 6 vì thế không chỉ đơn thuần là lối đi mà còn cho thấy rằng: khi vấn đề của người dân được coi là việc chung, nghị quyết sẽ có thêm một điểm tựa để trở thành hiện thực.
Đo “sức sống” của nghị quyết từ những việc rất nhỏ
Từ chuyện chó, gia súc thả rông, tiêm phòng đàn vật nuôi đến việc làm đường, những nội dung được đưa ra trong sinh hoạt Chi bộ Quảng Hạ đều có điểm chung là: bắt đầu từ thực tế. Đó cũng là cách Chi bộ từng bước đổi mới phương thức lãnh đạo ở cơ sở, không chạy theo những nội dung lớn lao, không tách nghị quyết khỏi đời sống mà bắt đầu từ những vấn đề đang hiện hữu trong khu dân cư; từ đó phân tích, thống nhất và tổ chức thực hiện.
Một cuộc họp có thể kết thúc trong vài giờ nhưng một quyết định đúng có thể tạo ra thay đổi kéo dài trong đời sống. Vì vậy, điều quan trọng không phải là cuộc họp diễn ra bao lâu, có bao nhiêu ý kiến mà là sau cuộc họp ấy có việc gì được giải quyết; người dân có thêm niềm tin hay không; những người được giao nhiệm vụ có thực sự vào cuộc hay không.
Ở Quảng Hạ, sự thay đổi ấy đang được bắt đầu từ những điều rất giản dị: biết lắng nghe một vấn đề của dân, đưa vấn đề ấy ra bàn bạc, giao việc cụ thể và theo đến cùng. Từ một ý kiến trong cuộc họp đến một tuyến đường hoàn thành ngoài thực địa, khoảng cách ấy chính là nơi kiểm chứng năng lực lãnh đạo của chi bộ. Thước đo của một nghị quyết không nằm ở những câu chữ được viết ra mà ở những việc được làm và những đổi thay người dân có thể nhìn thấy, cảm nhận trong chính cuộc sống của mình.
KỲ 2: KẾT NỐI TRONG THỜI ĐẠI SỐ
Nếu như con đường ở xóm 6 được nối dài bằng những bao xi măng, những ngày công và sự đồng lòng của các hộ dân thì ở Quảng Hạ, có một con đường khác cũng đang được mở ra – không đo bằng mét mà bắt đầu từ những chiếc điện thoại thông minh trong tay mỗi đảng viên của chi bộ.
Từ cuốn sổ đến chiếc điện thoại
Những buổi sinh hoạt của Chi bộ thôn Quảng Hạ vẫn diễn ra trong không gian quen thuộc. Bàn ghế kê ngay ngắn, những gương mặt đã nhiều năm gắn bó với công việc của thôn, những câu chuyện về đời sống, sản xuất, an ninh trật tự vẫn được trao đổi như thường lệ. Chỉ có một điều khác trước, trên mặt bàn, bên cạnh cuốn sổ và cây bút, có thêm những chiếc điện thoại thông minh. Chiếc điện thoại trước đây với nhiều người chủ yếu để nghe, gọi, nhắn tin thì nay trên màn hình nhỏ ấy có thêm một ứng dụng mới “Sổ tay đảng viên điện tử”. Từ đây, thông tin về sinh hoạt chi bộ, tài liệu, nội dung cần trao đổi được đưa đến gần đảng viên hơn, nhanh hơn.
Ngay khi nhận văn bản hướng dẫn của cấp trên, chi bộ thôn Quảng Hạ bắt đầu đưa “Sổ tay đảng viên điện tử” vào sinh hoạt thường kỳ thay cho việc chỉ nhận tài liệu trên giấy, đảng viên vì thế có thể chủ động truy cập nội dung cuộc họp, tài liệu sinh hoạt ngay trên điện thoại. Đến nay 56/91 đảng viên đã cài đặt và sử dụng “Sổ tay đảng viên điện tử”, đạt 61,5%. Con số ấy cho thấy ứng dụng đang từng bước trở thành một phần trong sinh hoạt chi bộ nhưng đằng sau đó là một câu chuyện không hề đơn giản như việc tải một ứng dụng về điện thoại.
Từ “cái mới” đến trách nhiệm của mỗi đảng viên
Khoảng 1/3 đảng viên của Chi bộ Quảng Hạ là người lớn tuổi, nhiều người trước đây ít sử dụng các ứng dụng trên điện thoại. Với nhiều người, chiếc điện thoại trước đây chủ yếu để nghe, gọi; việc đăng nhập ứng dụng, tìm tài liệu hay thao tác trên một nền tảng mới không phải chuyện quen thuộc.
Có người loay hoay ngay từ bước đầu, có người đã cài được ứng dụng nhưng chưa biết tìm tài liệu ở đâu cũng có người phải được hướng dẫn vài lần mới nhớ được các thao tác. Những lúc ấy, việc triển khai ứng dụng không thể chỉ dừng ở một buổi hướng dẫn. Đảng viên trẻ, người thành thạo công nghệ lại trở thành “người chỉ đường” cho những đảng viên lớn tuổi hơn; cùng một thao tác có khi phải hướng dẫn đi, hướng dẫn lại; khi người trước chưa làm được thì người sau ngồi cạnh, cầm điện thoại chỉ từng bước.
Ở một địa bàn vùng cao, nơi điều kiện tiếp cận công nghệ giữa các thành viên trong cộng đồng còn khác nhau, chuyển đổi số vì thế không chỉ là câu chuyện của thiết bị hay phần mềm. Nó còn là câu chuyện về cách người với người cùng bước qua một cái mới.
Ông Hoàng Xuân Hoà, đảng viên trong chi bộ, nhớ lại những ngày đầu:“Ban đầu tôi cũng thấy khó. Trước đây đi họp chỉ cần mang sổ, mang bút. Bây giờ có thêm điện thoại, ứng dụng, phải học lại từ đầu nhưng mình là đảng viên thì cũng phải đi trước, cái mới mình chưa biết thì mình học, học mãi thì cũng biết thôi.”
Hình ảnh một đảng viên trẻ cầm điện thoại, chỉ từng thao tác cho một đảng viên lớn tuổi không còn là hình ảnh xa lạ trong các buổi sinh hoạt chi bộ thôn Quảng Hạ. Có khi phải làm lại vài lần, có khi người hướng dẫn nói chậm hơn, người được hướng dẫn thao tác đi thao tác lại cho đến khi trên màn hình hiện đúng nội dung cần tìm. Chính khoảnh khắc ấy, công nghệ không còn là điều gì xa lạ mà được chuyển thành sự gần gũi giữa những người cùng một chi bộ.
Đảng viên trẻ Chi bộ thôn Quảng Hạ tận tâm, kiên nhẫn hướng dẫn các đảng viên lớn tuổi thao tác trên "Sổ tay đảng viên điện tử"
Nhưng nếu thông tin chỉ đến được với đảng viên thì chuyển đổi số ở nông thôn vẫn chưa đi hết con đường của mình. Từ chiếc điện thoại của mỗi đảng viên, câu chuyện được mở rộng ra một câu hỏi khác: làm thế nào để người dân cũng có thể tiếp cận thông tin của thôn một cách thuận tiện hơn?
Từ chi bộ đến cộng đồng
Nếu “Sổ tay đảng viên điện tử” giúp kết nối những người đảng viên thì Trang thông tin thôn Quảng Hạ trên Facebook đang được sử dụng để đưa thông tin đến rộng hơn với người dân. Như trước đây, muốn biết một việc của thôn, người dân thường tìm đến trưởng thôn, cán bộ hoặc hỏi nhau trong xóm thì nay những hoạt động chung của thôn, công việc cộng đồng, các nội dung người dân cần biết được cập nhật trên trang thông tin do Ban Quản lý thôn duy trì. Một chiếc điện thoại, nếu được sử dụng đúng cách có thể trở thành thêm một kênh để thông tin của thôn đến với người dân nhanh và thuận tiện hơn, khoảng cách giữa người đưa tin và người tiếp nhận vì thế cũng được rút ngắn lại.
Nhưng cũng như trong chi bộ, đưa thông tin lên mạng mới chỉ là bước đầu. Ở một thôn vùng cao, nơi không phải ai cũng quen với điện thoại thông minh, không phải người dân nào cũng biết cách tìm kiếm thông tin hay sử dụng các dịch vụ trên môi trường số, câu chuyện chuyển đổi số vẫn còn đó những khoảng trống. Có những người biết vào Facebook nhưng chưa biết tìm đúng thông tin; có những người dùng điện thoại hằng ngày nhưng vẫn lúng túng khi thực hiện một thao tác mới; có người trẻ nhanh nhạy với công nghệ nhưng người lớn tuổi lại cần một người ngồi bên, chỉ từng bước; và cũng có những lúc, mạng chập chờn, thao tác chưa quen, việc tưởng đơn giản lại trở thành trở ngại lớn.
Bởi vậy, ở Quảng Hạ, chuyển đổi số đang được nhìn theo cách gần với đời sống hơn: không chỉ đưa công nghệ về thôn, mà phải giúp người dân biết sử dụng công nghệ vào những việc thiết thực của mình.
Một câu lạc bộ, một cách làm mới
Có những ngày tháng Tám đi qua lịch sử bằng những bước chân rất lớn, còn Quảng Hạ hôm nay, ngày 19/8 lại được đánh dấu bằng một khởi đầu rất đỗi bình dị: Câu lạc bộ Chuyển đổi số thôn Quảng Hạ chính thức ra mắt. Không “đao to búa lớn” mà giữ vẹn nguyên tinh thần của một tháng Tám đầy khí thế: dám bước ra khỏi cái quen thuộc, chủ động đón nhận cái mới và quan trọng hơn, không để một ai đứng lại phía sau khi cộng đồng cùng tiến về phía trước.
Sự ra đời của câu lạc bộ mở thêm một cách làm để chuyển đổi số không dừng ở việc hướng dẫn cài một ứng dụng hay tạo một trang thông tin. Mục tiêu lớn hơn là từng bước giúp người dân tiếp cận các nền tảng, tiện ích số; hình thành thói quen trao đổi, giao dịch trên môi trường số; đồng thời đưa hình ảnh địa phương, sản phẩm nông nghiệp và những giá trị riêng của Quảng Nguyên đến gần hơn với không gian mạng.
Ở đó, người biết công nghệ có thể hướng dẫn người chưa biết; người trẻ có thể hỗ trợ người lớn tuổi; những người đã quen với môi trường số có thể trở thành cầu nối để nhiều người khác cùng tham gia. Từ những đảng viên lớn tuổi tập làm quen với ứng dụng trên điện thoại, những người trẻ kiên nhẫn chỉ từng thao tác, đến người dân bắt đầu tìm hiểu cách tiếp cận thông tin trên môi trường số, sự thay đổi ở Quảng Hạ đang được tạo nên từ những bước đi nhỏ như thế.
Lễ ra mắt Câu lạc bộ Chuyển đổi số thôn Quảng Hạ – bước đi chủ động nhằm đưa công nghệ đến gần hơn với người dân vùng cao
Anh Vàng Văn Sinh (đảng viên chi bộ thôn Quảng Hạ, thành viên Câu lạc bộ) chia sẻ: “Trước đây tôi cũng không nghĩ điện thoại lại làm được nhiều việc như bây giờ. Có cái biết rồi thì thấy cũng đơn giản nhưng lúc chưa biết thì chẳng biết bắt đầu từ đâu. Vào câu lạc bộ, mọi người cùng chỉ cho nhau, ai biết cái gì thì hướng dẫn cái đó. Tôi nghĩ cứ làm dần, dùng dần rồi thì sẽ quen.”
Một câu trả lời không cầu kỳ nhưng cũng cho thấy cách Quảng Hạ đang tiếp cận chuyển đổi số: không chạy theo những điều quá xa, mà bắt đầu từ nhu cầu của chính người dân. Nếu thế hệ trước từng biết nắm bắt thời cơ để tạo nên những đổi thay lớn, thì hôm nay, trong một hoàn cảnh khác, tinh thần chủ động ấy lại được thể hiện từ những việc nhỏ hơn: học một cách làm mới, sử dụng một công cụ mới và quan trọng nhất là cùng nhau bước vào cái mới.
Nếu ở kỳ trước, nghị quyết được đo bằng những việc cụ thể được bàn, được làm và tạo ra kết quả trên con đường xóm 6, thì ở Quảng Hạ hôm nay, công nghệ đang mở thêm một cách để những chủ trương ấy được kết nối với đảng viên, với người dân.
Thông tin có thể đi nhanh hơn nhờ công nghệ nhưng để thông tin trở thành hành động, vẫn cần sự đồng thuận và sức dân. Và đó cũng là câu chuyện tiếp theo: khi nghị quyết không chỉ được truyền đi, mà phải được tổ chức thực hiện và kiểm chứng bằng những đổi thay trong đời sống.
KỲ 3: ĐƯA NGHỊ QUYẾT VÀO ĐỜI SỐNG
Một đường ranh giới trên đất có thể chỉ là vài nét mốc trên bản đồ. Nhưng khi đường ranh ấy chưa được xác định rõ, nó có thể trở thành khoảng cách giữa những người vốn là xóm làng.
Tại Xóm 7, thôn Quảng Hạ từng xảy ra tranh chấp đất đai giữa 3 hộ dân trong thôn với 1 hộ dân ở thôn Khâu Rom liền kề. Đất là chuyện lớn, bởi phía sau một phần đất thường là công sức, tài sản và những gì người dân chắt chiu qua nhiều năm. Vì thế, một mâu thuẫn về ranh giới nếu không được giải quyết thấu đáo rất dễ kéo theo những khoảng cách trong tình làng nghĩa xóm.
Vụ việc được đưa ra tại buổi sinh hoạt thường kỳ của Chi bộ thôn Quảng Hạ. Nhưng với chi bộ, đưa một vấn đề ra bàn mới chỉ là bước đầu. Quan trọng hơn là sau cuộc họp, phải có người vào cuộc, phải tìm được cách tháo gỡ và phải làm sao để các bên cùng chấp thuận.
Không để việc dân dừng lại trên bàn họp
Ngay sau khi chi bộ họp thống nhất, ông Hoàng Văn Xương, Phó Bí thư Chi bộ, Trưởng thôn Quảng Hạ đã nhanh chóng phối hợp với Ban Công tác Mặt trận thôn, Phòng Kinh tế, đại diện thôn Khâu Rom là ông Lù Văn Phong, Phó Bí thư Chi bộ, Trưởng thôn cùng các lực lượng liên quan trực tiếp đến nơi xảy ra tranh chấp tại nhà ông Phàn Vàn Kinh, Xóm 7, thôn Quảng Hạ.
Không ngồi trong phòng họp để nói về tranh chấp, mọi người cùng xuống hiện trường. Ranh giới được kiểm tra thực tế, đối chiếu với bản đồ; từng nội dung được trao đổi, phân tích trên cơ sở các quy định liên quan. Nhưng chuyện đất đai không phải lúc nào cũng có thể giải quyết chỉ bằng việc chỉ ra đúng - sai.
“Có những lúc các bên đều có cái lý của mình. Nếu chỉ nói ai đúng, ai sai thì rất khó. Quan trọng là phải để người dân nói hết điều họ nghĩ, rồi mình cùng phân tích để họ hiểu vấn đề và tìm được điểm có thể thống nhất.” – Ông Phượng Chòi Chiêm, Trưởng ban Công tác Mặt trận thôn Quảng Hạ nói.
Bởi vậy, bên cạnh việc làm rõ căn cứ, những người tham gia hòa giải cần dành thời gian lắng nghe từng bên. Người dân được nói điều mình còn băn khoăn, những điểm chưa đồng thuận và mong muốn của gia đình. Khi mỗi bên có cơ hội nói hết suy nghĩ của mình, câu chuyện về một đường ranh trên đất không còn chỉ là chuyện được - mất. Đó còn là chuyện của những người sống cạnh nhau, của tình làng nghĩa xóm và cách cùng nhau giải quyết một việc khó.
Đại diện thôn cùng các lực lượng liên quan đến làm việc trực tiếp tại hộ dân xảy ra tranh chấp ở Xóm 7, thôn Quảng Hạ
Sau quá trình trao đổi, phân tích và vận động, các bên đã thống nhất phương án giải quyết trên tinh thần đoàn kết, tôn trọng, chia sẻ và nhường nhịn. Các hộ dân tự nguyện ký vào biên bản hòa giải, thống nhất chấm dứt tranh chấp và cam kết không để vụ việc tái diễn.
Một mâu thuẫn như vậy được tháo gỡ, một ranh giới được xác định lại. Nhưng điều đáng kể hơn là sau tất cả, những người trong cuộc vẫn có thể tiếp tục sống cạnh nhau mà không mang theo một khoảng cách mới nào.
Việc khó mới thấy rõ vai trò của chi bộ cơ sở
Trong những việc thuận lợi, vai trò lãnh đạo của chi bộ đôi khi khó nhận ra. Nhưng khi nảy sinh những vấn đề liên quan trực tiếp đến quyền lợi, tài sản và mối quan hệ giữa các hộ dân, sự lãnh đạo ấy mới thực rõ: làm thế nào để vừa giải quyết đúng quy định, vừa giữ được sự đồng thuận trong cộng đồng.
Với vụ việc ở Xóm 7, chi bộ không dừng lại ở việc đưa vấn đề ra bàn trong cuộc họp rồi giao cho các lực lượng liên quan xử lý. Từ thông tin của người dân, chi bộ xác định đây là vấn đề cần tập trung giải quyết, phân công người trực tiếp nắm tình hình, phối hợp với Ban Công tác Mặt trận, trưởng thôn và các lực lượng liên quan để tìm hướng tháo gỡ. Nói cách khác, cuộc họp chi bộ chỉ là điểm bắt đầu; sau đó phải có người làm, có cách làm và có kết quả cụ thể.
Chính ở khâu tổ chức thực hiện ấy, vai trò của chi bộ được thể hiện rõ nhất. Chi bộ không làm thay công việc của chính quyền hay các tổ chức ở thôn, mà lãnh đạo, định hướng và phối hợp để các lực lượng cùng vào cuộc. Những người được giao nhiệm vụ phải trực tiếp xuống cơ sở, gặp từng bên, kiểm tra thực tế, lắng nghe ý kiến và kiên trì vận động. Khi có những vấn đề vượt thẩm quyền, tiếp tục phối hợp với các cơ quan chuyên môn để có căn cứ giải quyết.
Ông Hoàng Văn Xương, Phó Bí thư chi bộ, Trưởng thôn Quảng Hạ, người trực tiếp tham gia hòa giải, chia sẻ: “Có những việc nếu chỉ ngồi họp thì khó giải quyết được. Phải xuống tận nơi, nghe người dân nói, xem thực tế thế nào rồi cùng nhau phân tích. Khi người dân hiểu và thấy mình được tôn trọng thì việc vận động cũng sẽ thuận lợi hơn.”
Cách làm ấy cho thấy rằng: ở cơ sở, năng lực lãnh đạo của chi bộ không chỉ nằm ở việc ban hành hay thống nhất một chủ trương, mà còn ở khả năng biến chủ trương thành một quá trình tổ chức thực hiện cụ thể. Chi bộ phải biết việc nào cần tập trung, ai là người thực hiện, lực lượng nào cần phối hợp và làm thế nào để tạo được sự đồng thuận. Và với những vấn đề của đời sống, không phải lúc nào cũng có thể giải quyết bằng một cuộc họp hay một mệnh lệnh. Có việc phải đi nhiều lần, nói nhiều lần; có việc phải nghe cả những điều người dân chưa đồng tình. Bởi vậy, người đứng đầu chi bộ, trưởng thôn, đảng viên ở cơ sở không chỉ là người truyền đạt chủ trương mà còn là những người trực tiếp tổ chức, vận động và chịu trách nhiệm trước kết quả công việc.
Từ một vụ tranh chấp đất đai trên, có thể thấy rõ hơn “đường đi” của một nghị quyết ở cơ sở: chi bộ lãnh đạo - phân công tổ chức thực hiện - các lực lượng cùng vào cuộc - người dân tham gia và đồng thuận - vấn đề được giải quyết. Khi mỗi khâu đều có người chịu trách nhiệm và được thực hiện đến cùng, nghị quyết mới thực sự vượt ra khỏi cuộc họp để trở thành kết quả cụ thể trong đời sống.
Để nghị quyết thành việc của dân
Người dân có thể không nhớ hết một nghị quyết được viết như thế nào. Nhưng họ sẽ nhớ con đường trước cửa nhà được làm ra sao; nhớ một vụ tranh chấp được giải quyết thế nào; nhớ khi thôn có việc chung, ai là người đứng ra vận động và cùng bà con thực hiện. Bởi vậy, nghị quyết muốn có sức sống thì không thể chỉ dừng ở việc được ban hành hay được phổ biến. Nó phải được đưa đến đúng nơi, đúng việc, đúng người và được tổ chức thực hiện đến cùng.
Ở Quảng Hạ, điều đó bắt đầu từ những việc rất đời thường: một cuộc họp biết chọn đúng chuyện để bàn, một người đảng viên chịu khó học cái mới, những hộ dân cùng góp sức làm đường, những người hàng xóm cùng ngồi lại để tháo gỡ một mâu thuẫn. Những việc ấy nối tiếp nhau, tạo thành một cách lãnh đạo không xa rời cuộc sống để rồi, nghị quyết không còn là điều chỉ được nghe trong cuộc họp mà nghị quyết sẽ được nhìn thấy trong những con đường mới, trong những mâu thuẫn được hóa giải và trong sự đồng thuận được tạo nên từ chính những việc dân cùng bàn, cùng làm và cùng hưởng lợi.
KẾT: ĐỂ DÂN TIN, DÂN LÀM
Ở Quảng Hạ, hành trình đưa nghị quyết ra khỏi bàn họp bắt đầu từ một vấn đề của người dân được đưa lên bàn bạc, một cách làm được thống nhất, một người đứng ra tổ chức và những người khác cùng góp sức.
Từ con đường 140m ở Xóm 6 đến vụ tranh chấp đất đai ở Xóm 7; từ việc đổi mới sinh hoạt chi bộ, sử dụng Sổ tay điện tử đến Câu lạc bộ Chuyển đổi số, mỗi câu chuyện một cách làm, nhưng đều cho thấy nghị quyết chỉ thực sự có sức sống khi được chuyển thành hành động và nhận được sự tham gia của người dân bởi người dân có thể không nhớ hết một nghị quyết được viết như thế nào, nhưng sẽ nhớ con đường mình đã góp công làm nên; nhớ một mâu thuẫn từng khiến xóm làng không vui nhưng cuối cùng được tháo gỡ; nhớ những người đã đến tận nơi lắng nghe, giải thích và cùng mình tìm cách giải quyết.
Đồng chí Hầu A Lềnh, Ủy viên BCH Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy Tuyên Quang, từng nhấn mạnh trong bài viết về phát huy tính tích cực, ý chí tự lực, tự cường của đồng bào các dân tộc: “Nhà nước và nhân dân cùng làm”, qua đó khơi dậy tinh thần chủ động của người dân trong việc “hiến đất, góp công, góp sức xây dựng quê hương”.
Ở Quảng Hạ, tinh thần ấy được hiện lên từ những việc bình dị nhất, một cách làm mới được lan toả ra cộng đồng. Đó cũng có lẽ là thước đo giản dị nhất của năng lực lãnh đạo ở cơ sở: chi bộ nhìn thấy việc dân cần, tổ chức thực hiện và quan trọng hơn là tạo được niềm tin để nhân dân cùng tham gia. Có như vậy nghị quyết mới không dừng lại ở điều đã được thống nhất trong cuộc họp mà trở thành việc của dân, do dân cùng làm và cùng hưởng thành quả.
